دنیای اینترنت و شبکه با سرعتی غیرقابل تصور در حال گسترش است و مفاهیم و اصطلاحات مختلف آن ممکن است برای بسیاری از کاربران و حتی حرفه‌ای‌ها پیچیده به نظر برسد. در این مقاله، به توضیح مهم‌ترین اصطلاحات و مفاهیم پایه‌ای که در شبکه‌های اینترنتی، امنیت، و توسعه وب استفاده می‌شود، پرداخته‌ایم. این اصطلاحات از جمله DNS، VPN، CDN، IP، URL، HTTP و بسیاری دیگر از مباحث کلیدی هستند که برای درک عمیق‌تر و کار با شبکه‌های اینترنتی ضروری‌اند.

 

1. IP Address - آدرس اینترنتی دستگاه

آدرس IP (Internet Protocol Address) یک شناسه یکتا برای هر دستگاه متصل به اینترنت است. این آدرس‌ها مانند پلاک یک خانه عمل می‌کنند و بدون آن‌ها، بسته‌های داده نمی‌دانند باید به کجا بروند. آدرس‌های IP به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• آدرس‌های IPv4: شامل ۴ بخش عددی (مانند 192.168.1.1) که هرکدام می‌تواند عددی بین ۰ تا ۲۵۵ باشد.

• آدرس‌های IPv6: در پاسخ به محدودیت‌های IPv4، IPv6 معرفی شد و شامل ۸ بخش عددی و حروف است که به‌طور وسیع‌تری استفاده می‌شود.

 

2. Domain Name (نام دامنه) و TLD (پسوند دامنه)

هر وب‌سایتی یک نام دامنه دارد که مانند آدرس خانه عمل می‌کند. به جای یادآوری شماره‌های IP، کاربران می‌توانند نام‌هایی مانند google.com را وارد کنند.
دامنه‌ها شامل بخش‌های مختلفی هستند:

• Subdomain (زیر دامنه): به عنوان مثال، www یا blog.

• Domain (دامنه): مثل example در example.com.

• TLD (Top-Level Domain): پسوند دامنه که می‌تواند .com, .net, .org یا حتی پسوندهای محلی مانند .ir باشد.

 

3. DNS (Domain Name System) - سیستم نام دامنه

DNS همانند دفترچه تلفن اینترنت عمل می‌کند. زمانی که شما یک نام دامنه مانند example.com وارد می‌کنید، DNS این نام را به آدرس IP مربوطه ترجمه می‌کند تا بسته‌های داده به مقصد درست برسند. بدون DNS، شما مجبور به یادآوری آدرس‌های IP طولانی برای هر سایت خواهید بود.

 

4. URL (Uniform Resource Locator) - آدرس یکتا منبع

URL دقیقاً همان آدرس اینترنتی است که شما در مرورگر خود وارد می‌کنید تا به یک منبع خاص دسترسی پیدا کنید. یک URL می‌تواند شامل پروتکل (مانند http:// یا https://)، نام دامنه، مسیر منابع، پارامترها، و شناسه‌های صفحه باشد.

 

5. HTTP و HTTPS - پروتکل‌های انتقال داده

• HTTP (Hypertext Transfer Protocol): پروتکل اصلی برای انتقال داده‌ها در وب است. در این پروتکل، داده‌ها به صورت غیررمزگذاری منتقل می‌شوند.

• HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure): نسخه‌ای از HTTP است که از رمزگذاری SSL/TLS برای امنیت بیشتر استفاده می‌کند. این پروتکل اطلاعات حساس مانند پسوردها و اطلاعات بانکی را به‌صورت امن منتقل می‌کند.

 

6. SSL و TLS - لایه‌های امنیتی ارتباطات اینترنتی

SSL (Secure Sockets Layer) و TLS (Transport Layer Security) پروتکل‌های رمزگذاری هستند که برای ایمن‌سازی ارتباطات اینترنتی طراحی شده‌اند. این پروتکل‌ها با استفاده از کلیدهای رمزنگاری، داده‌ها را در طول مسیر انتقال امن می‌کنند. این امنیت برای جلوگیری از شنود یا تغییر داده‌ها ضروری است.

 

7. Router و Modem - مسیریاب و مودم

• Modem: دستگاهی است که اینترنت را از سرویس‌دهنده اینترنت دریافت کرده و آن را به شبکه داخلی تبدیل می‌کند.

• Router: روتر دستگاهی است که ارتباطات داده را در شبکه داخلی مدیریت می‌کند و آن‌ها را به اینترنت و یا دیگر دستگاه‌ها هدایت می‌کند.

 

8. Firewall - دیوار آتشین شبکه

Firewall یا دیوار آتشین، یک سیستم امنیتی است که به‌منظور جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به شبکه استفاده می‌شود. این سیستم‌ها ترافیک ورودی و خروجی را بررسی کرده و بسته‌های داده‌ای که بر اساس سیاست‌های امنیتی مجاز نیستند، مسدود می‌کنند.

 

9. VPN (Virtual Private Network) - شبکه خصوصی مجازی

VPN به شما امکان می‌دهد تا از اینترنت عمومی برای اتصال به شبکه خصوصی استفاده کنید و از این طریق ارتباطات خود را رمزگذاری کنید. استفاده از VPN برای افزایش امنیت، پنهان‌سازی هویت و حتی دسترسی به محتواهای محدود شده جغرافیایی بسیار مفید است.

 

10. CDN (Content Delivery Network) - شبکه تحویل محتوا

CDN یک شبکه از سرورهای پراکنده در نقاط مختلف جهان است که محتوا را از نزدیک‌ترین سرور به کاربر تحویل می‌دهد تا زمان بارگذاری سایت کاهش یابد و تجربه کاربری بهبود یابد. CDN معمولاً برای سرویس‌دهی سریع‌تر و کارآمدتر فایل‌های استاتیک مانند تصاویر، ویدیوها و فایل‌های CSS/JS استفاده می‌شود.

 

11. Bandwidth و Latency - پهنای باند و تأخیر

• Bandwidth: نشان‌دهنده ظرفیت انتقال داده‌ها در یک شبکه است و معمولاً بر حسب مگابیت یا گیگابیت بر ثانیه اندازه‌گیری می‌شود. پهنای باند بالا به شما امکان می‌دهد داده‌ها را سریع‌تر منتقل کنید.

• Latency: تأخیر به زمانی اطلاق می‌شود که طول می‌کشد تا یک بسته داده از مبدا به مقصد برسد. تأخیر کمتر به معنای عملکرد بهتر شبکه است.

 

12. FTP (File Transfer Protocol) - پروتکل انتقال فایل

FTP یک پروتکل استاندارد برای انتقال فایل‌ها بین کامپیوتر و سرور است. FTP از آدرس IP و نام کاربری/رمز عبور برای ارسال و دریافت فایل‌ها استفاده می‌کند.

 

13. NAT (Network Address Translation) - ترجمه آدرس شبکه

NAT تکنیکی است که آدرس‌های خصوصی در یک شبکه داخلی را به آدرس‌های عمومی ترجمه می‌کند. این کار به روتر کمک می‌کند تا بسته‌های داده را از شبکه داخلی به اینترنت منتقل کند و برعکس.

 

14. Proxy - پروکسی

یک Proxy یا سرور واسط، درخواست‌ها و داده‌ها را از طرف کاربر به سرور مقصد ارسال می‌کند. این کار به دلایلی مانند پنهان‌سازی هویت، کاهش بار شبکه یا دسترسی به محتوای محدود شده انجام می‌شود.

 

15. Subnet Mask - ماسک زیرشبکه

Subnet Mask برای تقسیم یک شبکه بزرگ به شبکه‌های کوچکتر استفاده می‌شود. این ابزار به روترها کمک می‌کند تا بسته‌های داده را به درستی به شبکه‌های مختلف هدایت کنند.

 

16. Load Balancing - توزیع بار

Load Balancer یک دستگاه یا نرم‌افزار است که بار ترافیک شبکه را بین چندین سرور توزیع می‌کند. این کار به جلوگیری از بار زیاد بر روی یک سرور واحد کمک کرده و کارایی سیستم را افزایش می‌دهد.

 

17. VLAN (Virtual Local Area Network) - شبکه محلی مجازی

VLAN به شما امکان می‌دهد تا شبکه‌های محلی مختلف را به‌طور منطقی به بخش‌های کوچکتر تقسیم کنید تا امنیت و مدیریت شبکه بهبود یابد. این فناوری به‌ویژه در سازمان‌های بزرگ با نیاز به تقسیم‌بندی شبکه‌های مختلف بسیار مفید است.

 

نتیجه‌گیری

آشنایی با این اصطلاحات نه تنها برای کسانی که در دنیای فناوری اطلاعات و ارتباطات فعالیت می‌کنند، بلکه برای هر کاربری که می‌خواهد درک بهتری از نحوه کارکرد اینترنت و شبکه داشته باشد ضروری است. هر کدام از این مفاهیم کاربردهای خاص خود را دارند و درک آن‌ها می‌تواند به شما کمک کند تا تجربه بهتری از استفاده از اینترنت و مدیریت شبکه‌ها داشته باشید.

 

منابع:

• Wikipedia

• Medium

• CliffsNotes

• FamcoCorp